Làm việc với người từ nền văn hóa khác đủ lâu thì sẽ có lúc bạn nói hoặc làm một điều không phù hợp mà không hề có ý xấu. Điều quyết định không phải là tránh được hoàn toàn — không ai tránh được — mà là cách bạn xử lý khi nhận ra.
- Dấu hiệu thường rất kín: không khí đổi, câu trả lời ngắn lại, chủ đề bị chuyển.
- Xử lý ngay và ngắn gọn tốt hơn nhiều so với xin lỗi dài dòng hoặc im lặng bỏ qua.
- Đừng giải thích dài về ý định của mình, người kia quan tâm tới việc bạn ghi nhận hơn.
- Nếu không chắc mình đã sai ở đâu, hỏi thẳng một cách chân thành là cách tốt nhất.
Bốn dấu hiệu nhận ra
Bốn dấu hiệu dưới đây thường rất kín, đặc biệt ở những bối cảnh mà người ta không nêu vấn đề trực tiếp. Dấu hiệu thứ hai đáng tin nhất: một sự thay đổi đột ngột trong độ dài và giọng điệu của câu trả lời thường có nguyên nhân, kể cả khi lời nói vẫn hoàn toàn lịch sự.
Xử lý ngay tại chỗ
Cách xử lý hiệu quả rất ngắn: nhận ra, nói một câu ngắn ghi nhận, và tiếp tục. Cụ thể là nói rằng bạn xin lỗi nếu vừa nói điều gì chưa phù hợp và bạn không có ý đó, rồi chuyển sang chủ đề khác. Ba yếu tố làm cách này hiệu quả: nó ngắn nên không kéo dài sự khó xử, nó không bắt người kia phải giải thích, và nó cho thấy bạn có để ý. Điều nên tránh là giải thích dài về ý định của mình — người kia thường quan tâm tới việc bạn ghi nhận hơn là tới việc bạn định nói gì, và một lời giải thích dài lại kéo dài chính khoảnh khắc khó xử.
Nếu không chắc mình sai ở đâu
Đôi khi bạn cảm nhận được không khí đổi mà không biết vì sao. Ba cách xử lý dưới đây đều tốt hơn việc im lặng đoán mò. Cách thứ hai hiệu quả nhất nếu bạn có quan hệ đủ tin cậy: hỏi thẳng một cách chân thành thường được đón nhận rất tích cực, vì nó cho thấy bạn coi trọng quan hệ và sẵn sàng học.
Sai lầm thường gặp
- Giải thích rất dài về ý định của mình, kéo dài chính khoảnh khắc khó xử.
- Im lặng bỏ qua rồi lặp lại điều tương tự vì không biết mình đã sai ở đâu.
- Xin lỗi quá mức, khiến chuyện nhỏ trở nên nghiêm trọng hơn thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Có nên xin lỗi khi không chắc mình đã sai không?
Một câu ngắn dạng xin lỗi nếu tôi vừa nói điều gì chưa phù hợp là an toàn và không hàm ý nhận lỗi cụ thể. Nó giải quyết được tình huống mà không cần bạn biết chính xác chuyện gì.
Nếu đối tác nói thẳng rằng bạn đã sai thì sao?
Cảm ơn họ đã nói, ghi nhận, và không tranh luận về ý định của bạn. Việc họ chịu nói thẳng thường là dấu hiệu họ coi trọng quan hệ này.
Làm sao học được những điều này trước?
Không có cách nào học hết trước, và điều đó bình thường. Cách thực tế nhất là giữ mức trang trọng cao hơn lúc đầu, quan sát, và hỏi khi có quan hệ đủ tin cậy.
Sự cố nhỏ có ảnh hưởng lâu dài không?
Hiếm khi, nếu bạn xử lý gọn và không lặp lại. Phần lớn người làm việc quốc tế đều hiểu rằng sai sót do khác biệt văn hóa là chuyện bình thường và họ đánh giá cách bạn phản ứng hơn là chính sự cố.