Người đã học ngoại ngữ ở trường thường mang theo cách học cũ vào việc học cho công việc, và thấy tiến bộ chậm dù đã có nền. Nguyên nhân là hai mục tiêu này đòi hỏi những thứ khác nhau, và cách học cũng nên khác.
- Học tổng quát mở rộng dần theo chiều rộng; học cho công việc đi sâu vào một phạm vi hẹp.
- Vốn từ cần thiết cho công việc thường ít hơn nhiều nhưng phải dùng được chủ động.
- Khuôn mẫu lặp lại là bạn đồng hành: cùng vài chục mẫu câu xử lý được phần lớn tình huống.
- Học từ chính tài liệu của công ty bạn hiệu quả hơn nhiều so với giáo trình chung.
Bốn khác biệt chính
Bốn khác biệt dưới đây giải thích vì sao cách học nên đổi. Khác biệt thứ hai có ý nghĩa thực tế lớn nhất: trong công việc, cùng một số ít tình huống lặp đi lặp lại, nên nắm chắc vài chục mẫu câu cho những tình huống ấy đưa bạn đi xa hơn nhiều so với việc mở rộng vốn từ dàn trải.
Học từ tài liệu của chính công việc bạn
Đây là điều chỉnh có tác dụng lớn nhất và cũng ít người làm nhất. Thay vì học từ vựng thương mại chung chung, hãy lấy chính những tài liệu bạn đọc hằng ngày làm nguồn: hợp đồng mẫu của công ty, thư từ với đối tác, tài liệu sản phẩm, biên bản họp. Ba lợi thế rõ ràng. Bạn học đúng từ mình sẽ dùng chứ không phải từ trong danh sách của người khác. Bạn có sẵn ngữ cảnh vì bạn hiểu nội dung công việc. Và mỗi từ học được đều dùng ngay trong tuần đó, nên nó đi vào trí nhớ dài hạn nhanh hơn hẳn.
Sai lầm thường gặp khi chuyển hướng
Bốn sai lầm dưới đây đều xuất phát từ việc mang cách học cũ sang. Sai lầm thứ ba đáng chú ý nhất: nhiều người bỏ hẳn phần nền vì thấy nó không liên quan tới công việc, nhưng vốn từ chuyên ngành nằm trên một nền chung — không có nền thì bạn hiểu được từ khóa mà không hiểu được câu chứa nó.
Sai lầm thường gặp
- Mua một cuốn từ vựng thương mại rồi học thuộc, phần lớn từ không dùng tới.
- Bỏ qua tài liệu thật của công ty vì thấy khó, trong khi đó là nguồn phù hợp nhất.
- Chờ tới khi tự tin mới dùng ngoại ngữ trong công việc, mất nhiều năm cơ hội luyện.
Câu hỏi thường gặp
Nền cần tới mức nào trước khi chuyển sang chuyên ngành?
Đủ để đọc được câu thông thường mà không phải tra quá nhiều. Trước mức đó thì học từ chuyên ngành sẽ vất vả vì bạn vướng ở chính phần nền của câu.
Có nên học song song cả hai không?
Rất nên, và đó là cách nhiều người làm: giữ một phần thời gian cho nền chung và một phần cho tài liệu công việc. Hai phần bổ trợ cho nhau vì từ chuyên ngành xuất hiện trong cấu trúc chung.
Tài liệu công ty là tiếng nước ngoài nhưng quá khó thì sao?
Bắt đầu bằng loại tài liệu dễ nhất trong số đó, thường là thư từ trao đổi hằng ngày chứ không phải hợp đồng. Và chọn một tài liệu bạn đã hiểu nội dung bằng tiếng Việt, như vậy bạn có sẵn ngữ cảnh.
Bao lâu thì dùng được trong công việc?
Với phần đọc hiểu tài liệu quen thuộc thì nhiều người thấy khác biệt sau vài tháng, vì phạm vi hẹp và lặp lại nhiều. Các mức cao hơn thì lâu hơn đáng kể.