Người mới vào nghề thường nghĩ chất lượng buổi dịch phụ thuộc vào khả năng xử lý tại chỗ. Thực tế phần lớn nó được quyết định trong vài giờ chuẩn bị trước đó, và đây cũng là phần bạn kiểm soát được hoàn toàn.
- Xin tài liệu và chương trình trước là việc quan trọng nhất, và luôn nên hỏi.
- Bảng thuật ngữ tự xây cho từng buổi là công cụ hiệu quả nhất.
- Tìm hiểu về các bên tham dự và mục tiêu buổi làm việc, không chỉ về nội dung.
- Hỏi rõ về hình thức dịch và điều kiện làm việc trước khi nhận việc.
Bốn việc chuẩn bị
Bốn việc dưới đây làm trước mỗi buổi. Việc thứ hai tạo khác biệt lớn nhất về chất lượng: một bảng thuật ngữ được chuẩn bị riêng cho buổi đó loại bỏ phần lớn những khoảnh khắc bí giữa chừng, vì thuật ngữ chuyên ngành chính là chỗ dễ tắc nhất.
Xây bảng thuật ngữ
Đây là công cụ trung tâm của nghề. Cách làm: đọc tài liệu được cung cấp, gạch ra mọi thuật ngữ chuyên ngành và tên riêng, tra cách dịch chuẩn cho từng cái, rồi sắp thành một bảng hai cột để liếc được nhanh. Ba điểm quan trọng. Thứ nhất, đưa cả tên riêng và tên tổ chức vào, vì chúng dễ gây vấp không kém thuật ngữ. Thứ hai, nếu có thể thì gửi bảng cho khách hàng xem trước, vì họ có thể có cách gọi riêng mà họ muốn dùng. Thứ ba, giữ lại bảng sau mỗi buổi — sau vài chục buổi trong cùng lĩnh vực bạn có một tài sản mà người mới không có.
Những gì cần hỏi khách hàng
Bốn câu dưới đây nên hỏi trước khi nhận việc, và chúng vừa giúp bạn chuẩn bị vừa cho thấy bạn làm việc chuyên nghiệp. Câu thứ ba đáng chú ý vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới sức của bạn: dịch liên tục nhiều giờ không nghỉ là điều kiện làm việc mà chất lượng chắc chắn giảm, và tốt hơn là nêu ra trước.
Sai lầm thường gặp
- Nhận việc mà không xin tài liệu, rồi vào buổi mới biết chủ đề chuyên sâu tới mức nào.
- Không xây bảng thuật ngữ, rồi tắc ở đúng những từ lặp lại suốt buổi.
- Nhận dịch liên tục nhiều giờ không nghỉ, khiến chất lượng giảm dần rõ rệt.
Câu hỏi thường gặp
Khách hàng không gửi tài liệu thì sao?
Hãy hỏi ít nhất về chủ đề và về các bên tham dự, và giải thích rằng việc này giúp bạn dịch chính xác hơn. Nếu vẫn không có gì thì hãy chuẩn bị bảng thuật ngữ chung cho lĩnh vực đó.
Có nên từ chối việc ngoài lĩnh vực của mình không?
Nếu chủ đề chuyên sâu mà bạn không có kiến thức nền thì từ chối là quyết định đúng và chuyên nghiệp. Nhận rồi dịch không đạt gây hại cho cả khách hàng lẫn uy tín của bạn.
Bảng thuật ngữ nên có bao nhiêu mục?
Tùy chủ đề, nhưng nên tập trung vào những từ chắc chắn xuất hiện thay vì gom càng nhiều càng tốt. Một bảng ngắn mà bạn nhớ được tốt hơn một bảng dài không liếc kịp.
Có nên gửi bảng thuật ngữ cho khách xem trước không?
Rất nên, vì nhiều tổ chức có cách gọi riêng mà họ muốn dùng nhất quán. Việc này cũng cho thấy bạn chuẩn bị nghiêm túc.