Phiên dịch thương mại thường tiếp cận thông tin nhạy cảm và đứng giữa hai bên có lợi ích khác nhau. Ba nguyên tắc dưới đây là nền của nghề, và điều khó không nằm ở việc hiểu chúng mà ở việc áp dụng trong những tình huống ranh giới.
- Ba nguyên tắc nền: giữ bí mật, trung thực trong chuyển tải, và giữ đúng vai trò.
- Giữ bí mật không chỉ là không tiết lộ nội dung mà còn là không dùng thông tin cho việc khác.
- Trung thực nghĩa là dịch cả những gì bạn không đồng ý và không thêm ý của mình.
- Giữ vai trò nghĩa là bạn chuyển tải chứ không tư vấn, trừ khi được yêu cầu rõ.
Ba nguyên tắc nền
Ba nguyên tắc dưới đây là nền của nghề ở hầu hết nơi. Nguyên tắc thứ ba là nguyên tắc khó giữ nhất trong thực tế thương mại: khi bạn thấy một bên đang hiểu sai điều gì đó hoặc sắp đưa ra quyết định bất lợi, ranh giới giữa việc chuyển tải và việc can thiệp trở nên mờ.
Bốn tình huống ranh giới mờ
Bốn tình huống dưới đây xảy ra thường xuyên trong thực tế và không có câu trả lời máy móc. Tình huống thứ hai là tình huống khó nhất: khi khách hàng của bạn nhờ bạn nói giúp một điều mà họ không tiện nói, bạn được đề nghị bước ra khỏi vai trò chuyển tải, và việc nhận lời có thể ảnh hưởng tới sự trung lập của bạn trong cả buổi.
Giữ bí mật trong thực tế
Nguyên tắc thì rõ nhưng thực tế có vài chỗ dễ sơ suất. Bốn điều dưới đây đáng lưu ý, và điều thứ ba hay bị bỏ qua nhất: bảng thuật ngữ và ghi chú của bạn chứa thông tin của khách hàng, nên chúng cần được giữ cẩn thận như chính tài liệu gốc. Nếu bạn làm việc với nhiều khách hàng trong cùng ngành thì điều này càng quan trọng.
Sai lầm thường gặp
- Thêm ý giải thích của mình vào bản dịch vì nghĩ nó giúp hai bên hiểu nhau hơn.
- Nhận lời nói giúp một điều mà khách hàng không tiện nói, làm mất vị thế trung lập.
- Kể lại nội dung buổi làm việc như một câu chuyện nghề nghiệp, quên rằng nó vẫn là thông tin của khách hàng.
Câu hỏi thường gặp
Có bộ quy tắc đạo đức chính thức nào không?
Nhiều hiệp hội nghề nghiệp có bộ quy tắc riêng, và nội dung có thể khác nhau giữa các nơi. Nếu bạn làm nghề lâu dài thì việc tìm hiểu bộ quy tắc của tổ chức nghề nghiệp liên quan là đáng làm.
Có nên ký cam kết bảo mật với khách hàng không?
Nhiều khách hàng yêu cầu và đây là chuyện bình thường trong nghề. Hãy đọc kỹ phạm vi cam kết trước khi ký, và với những cam kết có ràng buộc lớn thì hỏi người có chuyên môn pháp luật.
Nếu phát hiện một bên đang bị lừa thì sao?
Đây là tình huống khó và không có câu trả lời máy móc. Ranh giới chung là bạn dịch trung thực những gì được nói; nếu bạn thấy có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì nên tham khảo ý kiến người có chuyên môn về nghĩa vụ của mình.
Được nhờ dịch cho cả hai bên trong một cuộc thương lượng có ổn không?
Đây là tình huống phổ biến và chấp nhận được nếu cả hai bên đều biết và đồng ý. Điều quan trọng là bạn giữ trung lập và nêu rõ nếu có bất kỳ xung đột lợi ích nào.